Jeukende bulten en slapeloze nachten. De mug drijft velen tot wanhoop. In ons land komen van nature zo’n 35 soorten steekmuggen voor.
En in vrijwel alle gevallen blijft het leed beperkt tot een rode, jeukende plek, die na een aantal dagen verdwijnt. Toch kan de mug minder onschuldig zijn dan ie lijkt. Muggen kunnen immers ook virussen, bacteriën en/of parasieten overdragen, waarvan mensen en/of dieren ziek kunnen worden. Daarnaast zorgt vooral de toenemende globalisering en mogelijk ook het veranderende klimaat ervoor, dat ook Nederland zich in de toekomst moet wapenen tegen invasies van ‘exotische muggen’.
Exotische muggen komen buiten hun natuurlijke verspreidingsgebied voor, doordat ze bijvoorbeeld meeliften in vliegtuigen, wegverkeer of schepen. Een bekend voorbeeld is de Aziatische tijgermug, die de laatste jaren incidenteel wordt aangetroffen bij bedrijven, die handelen in Lucky Bamboo planten. Deze mug staat erom bekend, dat hij graag meelift en zich ook nog eens makkelijk op nieuwe plaatsen vestigt. De tijgermug kan onder meer het dengue virus bij zich dragen, dat de ziekte knokkelkoorts kan veroorzaken. Niet alle tijgermuggen zijn besmet met het virus, en niet alle besmette muggen infecteren mensen. Toch is voorzichtigheid geboden. Naast de tijgermug zijn de afgelopen jaren ook twee andere exotische muggensoorten aangetroffen in ons land, namelijk de gele koortsmug en de Amerikaanse rots-poelmug. Vondsten werden onder meer gedaan bij importeurs van gebruikte banden.
De tijgermug komt oorspronkelijk uit gematigde en tropische delen van Azië. De gele koortsmug heeft zijn oorsprong in Afrika, maar komt wereldwijd in de (sub) tropen algemeen voor. In beide gevallen zorgt het transport van gebruikte banden voor verspreiding. En beide muggensoorten staan bekend als belangrijke overdragers van infectieziekten. De Amerikaanse rots-poelmug, (eerder ook wel Amerikaanse bandenmug genoemd), komt voor in Noord- en Midden-Amerika. Van deze mug zijn er tot nu toe alleen aanwijzingen uit laboratoria dat hij ziekten kan overbrengen.
Deze drie steekmuggen leggen eitjes in kleine stilstaande waterpoeltjes in boomholtes, lege kokosnoten of rots-poelen, maar ook in kunstmatige poeltjes in bloempotten, dakgoten, regentonnen en gebruikte banden. Eitjes in gebruikte banden vormen een reëel risico, aangezien deze een droogteperiode van maanden kunnen overleven en zich door de handel over de hele wereld verspreiden. Komt er vervolgens (regen)water in de banden, dan komen de eitjes uit. Is er bovendien voldoende organisch materiaal in de banden, dan ontwikkelen de larven zich tot volwassen muggen.
We willen voorkomen dat deze exoten zich in Nederland vestigen. En hoewel de kans heel klein is dat de nu gevonden muggen drager zijn van infectieziekten, wordt er wel actief bestreden. Het Centrum Monitoring Vectoren is een expertisecentrum van de nieuwe Voedsel en Waren Autoriteit (nVWA), dat zich onder meer bezighoudt met het zoveel mogelijk beperken van de impact van zogenaamde vectoren (insecten en teken die infectieziekten kunnen overbrengen) op volks- en diergezondheid. In juli van dit jaar trof het CMV tijdens een inspectie nog enkele volwassen Aziatische tijgermuggen aan in Oss en exemplaren van de Amerikaanse rots-poelmug in Weert. Op deze en andere locaties monitort het CMV om de eventuele import van deze steekmuggen in een zo vroeg mogelijk stadium waar te nemen en passende maatregelen te nemen. Zo worden er voor het eerst sinds de malariabestrijding in de jaren 50 van de vorige eeuw weer steekmuggen met behulp van biociden bestreden buiten in de leefomgeving. Zo wordt het water, dat in de banden aanwezig is en besmet is met larven van een van deze muggensoorten, behandeld met een biologisch bestrijdingsmiddel. Dit is ongevaarlijk voor mens en dier, maar bestrijdt effectief de muggenlarven. Voor het verdelgen van volwassen muggen zijn speciale chemische bestrijdingsmiddelen. Verder is er een continue monitoring van importroutes, waarbij het CMV inspecties uitvoert bij risicovolle bedrijven (Lucky Bamboo kassen en importeurs van tweedehands banden).
Om niet gestoken te worden door de exotische muggen kunt u dezelfde maatregelen nemen, die ook gelden voor de normaal voorkomende muggen:
Het is zeer specialistisch werk om muggen te kunnen onderscheiden. Mocht u desondanks een mug aantreffen, waarvan u sterk vermoedt dat het om een invasieve steekmug gaat, vergelijkt u deze dan eerst met de op de website van het CMV afgebeelde foto: http://www.vwa.nl/onderwerpen/gevaren/dossier/vectoren.
Deze uitgave van Allemaal Beestjes kwam tot stand met medewerking van Marieta A.H. Braks, Dr, Medisch Entomoloog, Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu.
Een deskundig ongediertebestrijder herkent u aan het NVPB-logo. Dit logo betekent dat de betreffende onderneming is aangesloten bij de Nederlandse Vereniging van Plaagdiermanagement Bedrijven, een organisatie die al meer dan 25 jaar staat voor service, kwaliteit en, waar mogelijk, het gebruik van milieuvriendelijke producten. Meer informatie vindt u op www.nvpb.org. Hier vindt u ook de lijst met aangesloten bedrijven.
